Liempde, gastvrij Hart in Het Groene Woud

Toose Plein en de schuurkerk

Toose Plein en de schuurkerk

Bijzondere locatie

In 1648, na de vrede van Munster, raakt de Liempdse parochie haar kerk kwijt aan de protestanten. De katholieke godsdienst wordt verboden. De katholieken hebben geen eigen kerk meer en er wordt heimelijk bij mensen thuis gekerkt. In 1672 wordt, met toestemming van de Fransen, een schuur aan het Kerkeind (nu Dorpsstraat/Toose Plein) ingericht als kerk. Jaarlijks betalen de parochianen 75 gulden aan de schout voor het oogluikend toestaan van de kerkdiensten in de schuurkerk. In 1864 gaat de schuurkerk, samen met nog dertien huizen, verloren bij een grote brand. Het Toose Plein is vernoemd naar Toos Egelmeers, de oude pastoorsmeid in Liempde.

Met de vrede van Munster in 1648 komt er een einde aan de Tachtigjarige oorlog. Liempde wordt een onderdeel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Het is een tijd van weinig vooruitgang. De katholieke godsdienst wordt verboden. De Sint-Janskapel aan de Kerkakkers wordt in bezit genomen door de protestantse Staatse overheid, maar wordt weinig gebruikt en raakt in verval. Na de inval van de Franse troepen in 1672 krijgen de katholieke inwoners van Liempde toestemming om tegen betaling de mis te vieren in een schuurkerk aan het Kerkeind (nu Dorpsstraat/Toose Plein). Het is een benauwde en ongezonde ruimte. Dezelfde schuurkerk wordt in 1770 gedeeltelijk in steen herbouwd. Om deze schuurkerk ontwikkelt zich een klein centrum met enkele ambachtslieden. Rond 1804 komt de Sint-Janskapel zonder enige strijd weer in handen van de Liempdse katholieken. De parochianen willen de kapel echter niet meer gebruiken. Hij is te klein en te bouwvallig geworden en bovendien ligt de kapel te ver van het bewoonde centrum af. De kapel wordt afgebroken. Het torentje met de luidklok verhuist naar de schuurkerk.

Op 23 mei 1864 gaan de schuurkerk, de pastorie en dertien huizen door een grote dorpsbrand verloren. Bij het slopen van de afgebrande kerk worden er fundamenten van een oude kapel ontdekt. In 1868 is de nieuwe kerk gereed. Pas vijfentwintig jaar later wordt ook de bijbehorende toren gebouwd.

In 2009 zijn de resten van de oude doopvont, vermoedelijk uit de schuurkerk, overhandigd aan de Liempdse parochiekerk Sint Jans Onthoofding.

Gelegen aan het Toose Plein ligt de pastorie, een riant gebouw dat na de grote brand in 1864 nagenoeg op de plaats van de afgebrande pastorie wordt gebouwd. Tot groot ongenoegen van de gemeente gebruikt  de toenmalige pastoor hiervoor 3.000 gulden die voor de opbouw van de kerk bestemd zijn.

Bronnen:

  • Baanderheren, boeren & burgers. Een overzicht van de geschiedenis van Boxtel, Liempde en Gemonde. Jean Coenen, 2004.
  • Liempde waar de tijd heeft stil gestaan. Pater Wiro Heesters, 1987.
  • De Liempdse kerk en haar pastoors. Stichting Kèk Liemt, 1978.